*Elżbieta Wojtyńska, Elżbieta Mierzwińska-Nastalska
Leczenie interdyscyplinarne dzieci w okresie wymiany uzębienia – problemy diagnostyczno-terapeutyczne. Doświadczenia własne
Interdyscyplinary treatment of children with mixed dentition – diagnostic and therapeutic problems
Katedra Protetyki Stomatologicznej, Warszawski Uniwersytet Medyczny
Kierownik Katedry: prof. dr hab. n. med. Jolanta Kostrzewa-Janicka
Streszczenie
Okres wymiany uzębienia to czas intensywnych zmian w obrębie układu stomatognatycznego. W przypadku planowania leczenia dzieci w wieku 6-12 lat z nieprawidłowościami w obrębie tego układu należy ocenić rozległość zaburzeń oraz ich wpływ na procesy rozwoju poszczególnych tkanek i narządów części twarzowej czaszki. W pracy wskazano na najczęstsze przyczyny nieprawidłowości w obrębie układu stomatognatycznego pacjentów z uzębieniem mieszanym oraz możliwe rozwiązania interdyscyplinarne, z uwzględnieniem problemów diagnostycznych i terapeutycznych napotkanych w procesie leczenia. Trudności w rehabilitacji pacjentów młodocianych między 6. a 12. rokiem życia z zaburzeniami nabytymi i wrodzonymi wynikają z intensywnych zmian układu stomatognatycznego i podłoża protetycznego związanych z rozwojem części twarzowej czaszki oraz wymianą uzębienia. Postępowanie interdyscyplinarne w tej grupie wiekowej powinno opierać się na głównych determinantach, jakimi są: obraz kliniczny i rozległość zaburzeń, prognoza długoterminowa, wiek pacjenta i dynamika rozwoju układu stomatognatycznego.
Summary
The dentition replacement period is a time of intense changes within the stomatognathic system. In case of planning treatment of children between 6-12 years old with stomatognathic abnormalities the extent of disorders and their impact on facial skull’s individual tissues and organs development should be evaluated. The article indicates the most common causes of irregularities within the stomatognathic system of patients with mixed teeth, and possible interdisciplinary solutions, with encountered diagnostic and therapeutic problems taken into account. Difficulties in the rehabilitation of adolescents between 6 and 12 years of age with acquired and congenital disorders result from intensive changes in the dental system and prosthetic ground, which are related to the development of the facial part of the skull and teeth replacement. Interdisciplinary procedure in this age group should be based on the main determinants of which are: clinical picture and the extent of disorders, long -term forecast, patient age and dental system development dynamics.
Słowa kluczowe: leczenie protetyczne, pacjenci młodociani, uzębienie mieszane
![](img/bannery/wcierka2.png)
Okres wymiany uzębienia jest czasem intensywnych zmian w obrębie układu stomatognatycznego. Wyrzynanie oraz zaguzkowanie pierwszych zębów trzonowych zgodnie z I klasą Angle’a, przy prawidłowym wzroście szczęki, prowadzi do zwiększenia wymiaru wertykalnego i spłaszczenia płaszczyzny okluzyjnej. Jednocześnie wspólnie z mięśniem okrężnym ust wpływa na rozwój żuchwy poprzez doprzednie jej pozycjonowanie, z anteriorotacją i odciążeniem stawu skroniowo-żuchwowego. Znaczący jest wzorzec wzrostu szczęki, stymulowany przez szereg kości górnego piętra twarzy, z wytworzeniem odpowiedniej przestrzeni dla kolejno wyrzynających się zębów w odcinku bocznym, prawidłowym ustawieniem zębów siecznych, fizjologiczną pozycją języka, który również stymuluje wzrost kompleksu szczęki. Na uwagę zasługuje drożność dróg oddechowych oraz wpływ nieprawidłowości szkieletu czy wad postawy na odcinek szyjny kręgosłupa i rotacje głowy. Niezwykle ważnym aspektem podczas okresu wymiany uzębienia jest czas wyrzynania pierwszych zębów przedtrzonowych, ich wzajemna relacja ma również znaczący wpływ na ostateczny kierunek adaptacji żuchwy i dalszy rozwój układu stomatognatycznego. W przypadku planowania leczenia protetycznego dzieci z zaburzeniami układu stomatognatycznego należy ustalić etiologię i ocenić rozległość zaburzeń oraz ich wpływ na procesy rozwoju poszczególnych tkanek czy narządów części twarzowej czaszki (1, 2).
W grupie pacjentów między 6. a 12. rokiem życia, ze względu na wiek i wzrost aktywności ruchowej dzieci oraz wymianę uzębienia i nadzgryz fizjologiczny, często obserwuje się zaburzenia jakościowe, będące wynikiem urazów stałych zębów siecznych (3-5). Urazy są czynnikiem predysponującym do zaburzeń i nieprawidłowości, do których dochodzi u dzieci 6-7-letnich najczęściej podczas zabaw, bójek z rówieśnikami czy uprawiania sportu. Kolejny okres, w którym wzrasta częstość występowania urazów, to wiek około 10 lat, kiedy dzieci osiągają dobrą koordynację psychoruchową, testują nowe rowery, deskorolki czy prezenty komunijne. W obecnych czasach oprócz urazów na rowerach, hulajnogach, rolkach czy deskorolkach dochodzi również do rozległych urazów wielonarządowych na kładach lub skuterach.
Ważną zasadą terapeutyczną w tej grupie wiekowej jest wykorzystanie w pierwszej kolejności dostępnych metod stomatologii zachowawczej i pedodoncji w celu odbudowy zniszczonych struktur tkanek twardych. Jeśli ilość tkanek pozwalała na odbudowę zachowawczą, rekomendowana jest jak najmniejsza ingerencja: doklejenie odłamu, odbudowa zniszczonych tkanek zęba materiałem złożonym, leczenie biologiczne. W przypadku, gdy odłamany fragment zęba został zachowany, leczeniem z wyboru powinno być jego zacementowanie. Dodatkowo, w celu wzmocnienia tak zrekonstruowanego zęba zaleca się pokrycie linii złamania materiałem złożonym i delikatne przekonturowanie powierzchni przedsionkowej. Takie postępowanie pozwala odtworzyć kształt zęba i przeprowadzić dziecko przez okres wzrostu kostnego, a po jego zakończeniu i ustabilizowaniu tkanek miękkich oraz pozycji zęba w łuku, możliwe jest wykonanie licówki porcelanowej pokrywającej ząb wraz z odłamem. W przypadku braku odłamu należy rozważyć odbudowę utraconych tkanek materiałem złożonym. Pomocnym narzędziem jest indeks silikonowy wykonany na podstawie diagnostycznego nawoskowania modeli, który ułatwia odbudowę powierzchni podniebiennej, uzyskanie kształtu dostosowanego do warunków okluzyjnych ze szczególnym uwzględnieniem ruchu protruzyjnego i anatomicznego kształtu listew brzeżnych, wpływających na wytrzymałość zęba.
Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.
Mam kod dostępu
- Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu albo wszystkich artykułów (w zależności od wybranej opcji), należy wprowadzić kod.
- Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.
- Aby kupić kod proszę skorzystać z jednej z poniższych opcji.
Opcja #1
24 zł
Wybieram
- dostęp do tego artykułu
- dostęp na 7 dni
uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony
Opcja #2
59 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 30 dni
- najpopularniejsza opcja
Opcja #3
119 zł
Wybieram
- dostęp do tego i pozostałych ponad 7000 artykułów
- dostęp na 90 dni
- oszczędzasz 28 zł
Piśmiennictwo
1. Slavicek R: The Masticatory Organ Gamma Medizinisch-wissenschaftliche Fortbildungs AG, Klosterneuburg 2002.
2. Proffit WR, Fields HW Jr, Sarver DM: Ortodoncja współczesna. Tom I. Elservier Urban & Partner, Wrocław 2009.
3. Steciuk A, Emerich K: Urazy zębów – przegląd wytycznych postępowania na podstawie piśmiennictwa oraz opisu przypadków. Ann Acad Med Gedan 2016; 46: 65-74.
4. Jokic NI, Bakarcic D, Fugosic V et al.: Dental trauma in children and young adults visiting a University Dental Clinic. Dent Traumatol 2009; 25: 84-87.
5. Sobczak M, Remiszewski A: Urazowe uszkodzenia zębów u pacjentów leczonych w Zakładzie Stomatologii Dziecięcej IS AM w Warszawie w latach 1992-2002. Nowa Stomatol 2003; 23: 16-20.
6. Jundi SH: Type of treatment, prognosis, and estimation of time spent to manage dental trauma in late presentation cases at a dental teaching hospital: a longitudinal and retrospective study. Dent Traumatol 2004; 20(1): 1-5.
7. Atabek D, Alaçam A, Aydintuğ I, Konakoğlu G: A retrospective study of traumatic dental injuries. Dent Traumatol 2014; 30: 154-161.
8. Bagińska J, Rodakowska E, Milewski R, Kierklo A: Dental caries in primary and permanent molars in 7-8-year-old schoolchildren evaluated with Caries Assessment Spectrum and Treatment (CAST) index. BMC Oral Health 2014; 14: 74.
9. Olczak- Kowalczyk D, Gozdowski D, Kaczmarek U: Próchnica zębów stałych u dzieci w wieku 5 i 7 w Polsce i jej związek z próchnicą zębów mlecznych. Nowa Stomatol 2017; 3: 129-141.
10. Van Sickels JE, Raybould TP, Hicks EP: Interdisciplinary management of patients with Ectodermal Dysplasia. J Oral Implantol 2010; 36(3): 239-245.
11. Yang S, Jung BY, NS Pang NS: Outcomes of autotransplanted teeth and prognostic factors: a 10-year retrospective study. Clinical Oral Investigations 2019; 23(1): 87-98.
12. Terheyden H, Wüsthoff F: Occlusal rehabilitation in patients with congenitally missing teeth-dental implants, conventional prosthetics, tooth autotransplants, and preservation of deciduous teeth – a systematic review. Int J Implant Dent 2015: 1-30.